رربورن كلاوس ميشائيل ( مترجم : كيكاوس جهاندارى )
144
نظام ايالات در دوره صفويه ( فارسى )
شاه حكمفرما بود بر طرف سازد . متأسفانه ما دربارهء نتيجهء مجاهدات او هيچ اطلاعى در دست نداريم . خاندان سادات امير كيائى گيلان بيهپيش ( لاهيجان ) از پيروان مذهب شيعهء زيدى بودند . شاه طهماسب اول كه مردى متدين و متعصب بود توانست سلطان - احمد خان والى ( متوفى در 940 - 4 - 1533 م . ) را هنگامى كه در دربار به ميهمانى آمده بود راضى به پذيرفتن مذهب شيعهء اثنى عشرى بكند . پس از بازگشت والى رعاياى او نيز ناگزير شدند از وى پيروى كنند « 620 » . در گرجستان مسيحى اوضاع و احوال قدرى پيچيدهتر بود . در كارتيل براى نخستين بار در سال 1569 مسيحى و در كاخت در سال 1605 مسيحى يك والى مسلمان حكومت مىكرد . در كارتيل از سال 1632 و در كاخت از سال 1648 اقلا بهصورت ظاهر مىبايست قدرت در دست يك نفر مسلمان باشد . هرگاه سلطنت در گرجستان از فردى به فرد ديگر منتقل مىشد در صورتى كه شخص جانشين در دربار ايران پرورش نيافته بود باز موضوع تغيير دين مطرح مىشد . زيرا تمام خاندان سلطنتى تغيير دين نداده بودند و فقط متصدى شغل حكومت به اسلام گرويده بود . مىدانيم وختنگ ششم ( بعدها بهنام حسينقلى خان موسوم شد ) كه در سال 1711 مسيحى در كارتيل جانشين برادرش شد پس از حضور در دربار ايران ديگر نتوانست به محل خود بازگردد ؛ زيرا نمىخواست دين اسلام را بپذيرد . تازه در سال 1716 پس از اينكه دين اسلام را پذيرفته بود باز بهكار منصوب شد « 621 » ، اما از طرف
--> ( 620 ) - رجوع شود به مقالهء زير : Rabino , Les Dynasties locales du Gilan et du Daylam . در ژورنال آزياتيك ، جلد 237 ( 1949 ) ، ص 325 . جواهر الاخبار در صفحهء a 332 باز ضمن وقايع سال 975 ( - 8 - 1567 م . ) از يك روحانى زيدى در دستگاه يكى از خانهاى محلى نام مىبرد . ( 621 ) - وخشتى ، ص 109 ، 112 و بعد از آن گذشته رجوع شود به : Lang , The Last Years 106 .